همایش مجازی ابعاد انسانی-اجتماعی کرونا در ایران

همایش مجازی ابعاد انسانی-اجتماعی کرونا در ایران

از واپسین ماه سال2019میلادی، ویروس کووید-19، گونه‌ای از ویروس کرونا به عرصه ظهور آمد که به‌مناسبت همین سال، نام یاد شده بر آن اطلاق شد، ویروسی که در چند ماه اخیر به مسئله‌ای همه‌گیر تبدیل شده و با نام ساده کرونا شناخته می‌شود. گسترش این ویروس از ووهان چین آغاز شد، ولی در اواخر بهمن ماه 1398 رسماً نفوذ آن به کشور ما ایران نیز اعلام گردید و به سرعت ایران نیز درگیر این بیماری همه‌گیر یا پاندمی شد. تردیدی نیست که در مقام مقابله با موج این بیماری مانند هر بیماری دیگر، نخستین رشته علمی که از آن انتظار می‌رفت وارد میدان شود، پزشکی و علوم بهداشت بود، ولی پاندمی هرگز یک مسئله خاص علوم پزشکی نمی‌تواند باشد. ابعاد گسترده این بیماری‌ها در فرایند شیوع به گونه‌ای است که همه جنبه‌های زندگی اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در طی تاریخ جدید بشر، هرگز هیچ پاندمی دیگر به اندازه کرونا در ایران و جهان اثر مخرب در سطح اجتماعی نداشته است. در شرایط کنونی جهان و از جمله ایران، کرونا در شمار اصلی‌ترین موضوعات گفت‌وگو در محافل و جلسات سیاستمداران است و محسوس‌ترین اثر آن در عرصه اقتصاد  از خرد و کلان قابل مشاهده است. فضای خانه و خانواده به‌شدت در شرایط کرونا دچار تحول شده، به همان اندازه که نظام‌های آموزشی از ابتدایی تا عالی در فعالیت‌های خود تحت الشعاع قرار گرفته‌اند. بازی‌های المپیک تابستانی که بنا بود در سال 2020 در توکیو برگزار شود، با اقدامی بی‌سابقه در تاریخ المپیک به تعویق افتاد و کل فعالیت‌های ورزشی درگیر مسئله کرونا شده است.

     به گفته برخی از تحلیل‌گران تمدنی، زندگی بشر با تجربه کرونا وارد مرحله جدیدی می‌شود و به تعبیر نشانه‌شناسانه می‌توان گفت هر جا معنایی هست و تا آنجا که سپهر نشانه‌ای گسترش دارد، کرونا بدان راه یافته است. برپایه آنچه یاد شد، آشکار است که ابعاد انسانی- اجتماعی کرونا بارها و بارها گسترده‌تر از آن ابعادی است که می‌تواند موضوع مطالعه پزشکی باشد و مداخله علوم انسانی در این عرصه به صورتی پردامنه قابل انتظار است. علوم انسانی با وجود تنوع آن، به دو گونه می‌تواند در حل معضلات برخاسته از کرونا ایفای نقش نماید:

     گونه نخست از مداخله و ایفای نقش علوم انسانی آن است که الگوی گسترش پاندمی‌ها و از جمله کرونا که در شمار پیچیده‌ترین‌هاست، به شدت مرتبط با سبک‌های زندگی و الگوهای رفتار اجتماعی است و با رفتارهای طبقات و صنف‌های مختلف جامعه و نیز فرهنگ‌های منطقه‌ای، ملی و محلی گره خورده است. بخش‌مهمی از تفاوت عملکرد این ویروس در کشورهای مختلف و حتی استان‌های مختلف ایران نیز ناشی از تفاوت‌های معنادار در الگوهای رفتار اجتماعی است. سال‌ها پیش انسان‌شناسان برزیلی با مطالعه کردن در باره ویژگی‌های فرهنگ جنسی مردم برزیل در مهار کردن بیماری ایدز کمک شایانی به وزارت بهداشت آن کشور کردند و با یاری رساندن به پزشکان برنامه موفقی را در مهار این بیماری اجرا کردند. امروز با توجه به ابعاد بزرگ بحران، انتظار مشارکت گسترده‌تر علوم انسانی و اثربخشی آن در مهار این بحران وجود دارد.

     گونه دوم از مداخله علوم انسانی در مواجهه با بحران کرونا، عهده‌دار شدن مطالعه و رسیدگی به مسائلی است که مستقیماً نه به خود بیماری، بلکه به عوارض اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ناشی از آن مرتبط است. از جمله قرنطینه، طرح حفظ فاصله فیزیکی یا الگوهای بدیل دیگر که به دنبال کنترل و محدود کردن تماس‌ها در سطح جامعه هستند، به عوارض سنگین اقتصادی، سیاسی، امنیتی، آموزشی، خانوادگی و جز آن منجر شده و می‌شوند که حل آنها، مستلزم حضور همه‌جانبه علوم انسانی در عرصه عمل است. جامعه بشری و از جمله ایران، برای مقابله با بحران کرونا نیازمندی مبرم ـ بسیار وسیع‌تر و جدی‌تر از پزشک و تخت و دستگاه تنفس ـ به مهارکننده‌ها و ترمیم‌کننده‌هایی دارد که علوم انسانی می‌تواند در اختیار آن قرار دهد. این شرایط برای علوم انسانی عرصه مهمی برای آزمون است که بتواند به نحو بهینه، نقش خود را در کمک به حل بحران ایفا کند و سودمند بودن خود را در این شرایط پرنیاز به منصه ثبوت برساند.

     پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با این رویکرد پژوهشکده دانشنامه نگاری را مسئول برگزاری همایش ابعاد انسانی- اجتماعی کرونا کرد و این پژوهشکده با تشکیل جلسات مختلف و همفکری با استادان حوزه های گوناگون علوم انسانی را آغاز کرد. این همایش با همکاری دانشگاه ها و نهادهای علمی داخلی و خارجی از جمله دانشگاه‏های افغانستان و تاجیکستان برگزار خواهد شد و تا رسیدن به همایش اصلی، نشست‏های پیش‏همایش را در دست اجرا دارد تا به نقطه قابل اتکای علمی در همایش اصلی برسیم.

 

این تحقیق بر محورهای زیر استوار خواهد بود و به‌تناسب مشارکت‌کنندگان به محورهای مختلف از سنخ محورهای زیر پرداخته خواهد شد:

·        مطالعات اجتماعی

-         نقش کرونا در افزایش همبستگی اجتماعی و ترمیم گسست‌ها

-         حقوق شهروندی و مسئولیت شهروندی در مقابله با کرونا

-         جامعه مدنی و حرکت‌های داوطلبانه در مهار کرونا

-         کرونا و ایجاد همدلی و همبستگی ملی و جهانی

-         آسیب‌های اجتماعی در فضای کرونا

-         کرونا و عادت‌های تفریح: سفر، پیک‌نیک و مهمانی‌ها

-         بهداشت حداکثری و نسبت آن با آداب معاشرت ایرانیان

-         کرونا و مناسبت‌های فرهنگی: چهارشنبه سوری، نوروز، نیمه شعبان، ماه مبارک رمضان و ...

 

·        روانشناسی اجتماعی

-         تغییرات در سبک زندگی کرونایی

-         رفتار کرونایی میان گریز از دیگری و اهمیت دادن به دیگری

-         کرونا و واکنش جامعه ایرانی: میان رفتار عقلانی و رفتار هیجانی

-         تأثیر کرونا در استحکام‌بخشی به جایگاه خانواده

-         مشکلات و آسیب‌های وارد بر خانواده‌های  درگیر کرونا

-         سالمندان و مسئله کرونا

-         کرونا و تنوع اصناف و طبقات اجتماعی

-         مسئله کرونا در زیستگاه‌های خاص: پادگان‌ها، ندامت‌گاه‌ها و ...

-         اثرات ماندگار کرونا بر رفتار اجتماعی مردم ایران

-         رویکرد روانی- اجتماعی به امکان بازگشت کرونا در آینده

 

·        روانشناسی، علوم تربیتی و اخلاق

-         تاب‌آوری در شرایط کرونا: در قرنطینه و در زندگی شهری

-         مسئله وسواس و مسئله کرونا

-         اخلاق پزشکی و مسئله کرونا

-         آماده‌سازی و کنترل کودکان در شرایط کرونا

-         آسیب کرونا به خانواده‌ها و راهکارهای التیام

-         کرونا و اثرات تعطیل مدارس و دانشگاه‌ها

 

·        مدیریت بهداشت‌ودرمان و مسئله کرونا

-         چالش‌های اخلاقی و عدالت‌بنیان در مدیریت پاندمی کرونا

-         تعامل میان بخش بهداشت‌ودرمان و حوزه‌های اجتماعی در مدیریت پاندمی کرونا

-         شباهت‌ها و تفاوت‌های کووید 19 با پاندمی‌های قرن اخیر از منظر مدیریت

-         مسئولیت دولت‌ها در مدیریت پاندمی از دیدگاه حقوقی و جایگاه حکمرانی

 

·        مدیریت رسانه و خبر در شرایط بحران

-         اخبار و آمار: از نقش هشدار دهی و آماده‌سازی تا تخریب روانی

-         کاربست رسانه‌ها در راستای تقویت همبستگی و بسیج عمومی

-         نقش رسانه‌ها در مدیریت‌ها عادات اجتماعی و رفتارهای فرهنگ‌بنیان

-         اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های همراه در شرایط بحران

-         شرایط بحران در رسانه‌های جمعی: صدا و سیما، مطبوعات، شبکه‌های فرامرزی

-         تبلیغات و آموزش‌های سطح شهر در شرایط بحران

 

·        ابعاد مختلف مدیریت و مسئله کرونا

-         رویکرد مدیریت دولتی به مسئله کرونا

-         دورکاری، شیفت‌بندی اضطراری و مدیریت منابع انسانی در شرایط کرونا

-         رویکرد مدیریت صنعتی به مسئله کرونا

-         رویکرد مدیریت بازرگانی به مسئله کرونا

-         کرونا و مدیریت جهانگردی

-         کرونا و مدیریت مراکز درمانی

-         کرونا و الگوهای مدیریت بحران

-         مدیریت تعارض و مسئله کرونا

 

·        مطالعات دینی و فلسفی و مسئله کرونا

-         بهره‌گیری از قرآن و متون دینی برای رسیدن به جهان‌بینی درست در مواجهه با کرونا

-         بهره‌گیری از قرآن و متون دینی برای کمک به تاب‌آوری و مواجهه عملی با مسئله کرونا

-         کرونا و مناسک دینی جمعی (نماز جماعت و جمعه، حج و عمره، زیارت، ...)

-         کرونا و مصرف وجوه شرعی برای مقابله با آن

-         مسائل مستحدثه کرونا و فتاوای مراجع عظام

-         رویکردهای کلامی- فلسفی به شرور فراگیر

-         مسائل فلسفه پزشکی در مسئله کرونا

 

·        مطالعات سیاسی و مسئله کرونا

-         مناسبات حاکمیت و مردم در مواجهه با کرونا

-         کرونا و ابعاد گوناگون امنیت کشور

-         نقش کرونا در تعامل با تنش‌های سیاسی- نظامی منطقه

-         تأثیر کرونا بر روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران

-         مسئله کرونا آزمونی برای کارآمدی نهادهای ذی‌ربط

 

·        مطالعات اقتصادی و مسئله کرونا

-         ابعاد خسارات وارد بر اقتصاد کشور در اثر کرونا (خرد و کلان)

-         کرونا و بازار نوروزی

-         کرونا، صنایع سنگین و بنگاه‌های بزرگ اقتصادی

-         تأثیر کرونا بر زندگی طبقات کم‌توان کشور

-         نتایج اقتصادی کرونا در کوتاه‌مدت و میان‌مدت

-         تأثیر کرونا بر صنعت و تجارت بهداشت و درمان

 

·        مسائل حقوقی کرونا

-         اثرات مسئله کرونا به عنوان عامل فورس ماژور در اجرای قراردادها

-         مسئله کرونا و حقوق بیمه: بیمه‌های درمانی و عمر

-         مسئله کرونا و جرایم مرتبط با آن: به‌ویژه احتکار اقلام بهداشتی- درمانی

-         مسئله کرونا و مسئولیت مدنی افراد، مؤسسات و نهادها

-         کفایت قوانین کشور برای مدیریت پاندمی کرونا و بحران‌های مشابه

 

·        مطالعات تاریخی و جغرافیایی

-         بیماری‌های فراگیر در تاریخ ایران

-         تجارب تاریخی ایرانی در مقابله با بلیه‌های فراگیر

-         گردآوری آرشیوی داده‌های مربوط به مسئله کرونا و فراتحلیل آن

-         موقعیت اقلیمی استان‌ها و مسئله کرونا

-         کرونا و تراکم جمعیت و موقعیت اجتماعی- سیاسی در مناطق مختلف ایران

-         مسئله کرونا در پیوند با راه‌ها و ارتباطات مواصلاتی

-         متناسب‌سازی آموزش و اطلاع‌رسانی مربوط به کرونا در اقلیم‌های و نواحی مختلف ایران

 

·        علوم ارتباطات

-         آموزش کرونا و هزارتوی گاربیج (اطلاعات انباشته بی‌سود/ زیان‌بار) در فضای مجازی

-         دانش خبر و مسئله کرونا

-         کرونا و سواد رسانه‌ای

-         کرونا و گسترش آموزش راه دور (ناشی از تعطیل مدارس و دانشگاه‌ها و دورکاری)

 

·        زبان‌شناسی، نشانه‌شناسی و ادبیات

-         مسئله زبان در آموزش و اطلاع‌رسانی مربوط به کرونا (از چندمعنایی و تیرگی تا شفافیت)

-         مسئله زبان در آموزش و اطلاع‌رسانی مربوط به کرونا (چندزبانگی و نقش زبان‌های قومی)

-         نسبت زبان پزشکان و زبان مردم در آموزش و اطلاع‌رسانی مربوط به کرونا

-         استعاره‌های کرونا

-         نشانه‌شناسی کرونا

-         پدیده کرونا به مثابه یک روایت

-         بیماری‌ها و بلیه‌های فراگیر در ادب فارسی: کهن و معاصر

-         کارکرد ادبیات در آموزش مقابله با کرونا

-         کارکرد ادبیات در تاب‌آوری و التیام آسیب‌های کرونا

-         بازتاب مسئله کرونا در جلوه‌های هنر

 

·        مطالعات فرهنگی مربوط به کرونا

-         الگوی شیوع کرونا و مبارزه با آن در چالش سنت و مدرنیته

-         رویکرد مقایسه‌ای به الگوی انسانی شیوع کرونا و مقابله آن (ایران و چین، ایران و ایتالیا، ...)

-         مسئله جنسیت در مواجهه با کرونا

-         کرونا و مسائل فلسفی فرهنگ

 

·        علم‌‌‌شناسی، علم‌سنجی، دانشنامه‌نگاری و مسئله کرونا

-         فرآیند تولید محتوا برای شناخت ماهیت و رفتار پاندمیک و شیوه‌های مقابله با کرونا

-         ارزش‌یابی محتوا برای شناخت ماهیت و رفتار پاندمیک و شیوه‌های مقابله با کرونا

-         امکان جست‌وجو و دستیابی محتوای باارزش برای شناخت ماهیت و رفتار پاندمیک و شیوه‌های مقابله با کرونا

-         زمینه‌های تدوین دانشنامه‌هایی برای آموزش عمومی در باره تهدیدهای طبیعیِ جمعی

 

۳۰ فروردین ۱۳۹۹ ۱۰:۵۳
تعداد بازدید : ۲۲۰
کد خبر : ۹۵

نظرات بینندگان


تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید